مدرسه بصیرت

صلوات؛ نشانه و لازمه ايمان

يكي از واجبات نماز، صلوات بر پيامبر(ص) است، به گونه اي كه نماز بي صلوات، نماز باطل و غيرصحيح است. همه فقيهان اماميه، صلوات را در تشهد نمازها، خطبه هاي جمعه و نماز ميت واجب دانسته اند؛ چنان كه از ميان مذاهب اهل سنت، شافعيها و حنابله صلوات بر محمد(ص) را در موارد يادشده واجب شمرده اند. اما اين بدان معنا نيست كه ديگر فرقه ها و مذاهب اسلامي حكم صلوات را در نماز ناديده گرفته باشند، بلكه آنان (حنفيه ها و مالكي ها از اهل سنت) نيز در همه اين موارد، حكم به استحباب و سنت آن مي كنند. شافعي در اين باره مي گويد: هي من جمله اركان الصلاه لا تجوز الصلاه الا بها؛ صلوات بر پيامبر در نماز از اركان نماز است؛ به گونه اي كه نماز بدون آن صحيح نمي باشد.

آثار بي توجهي به صلوات

بي توجهي به صلوات نيز آثار و پيامدهايي دارد كه از آن جمله مي توان به آه و حسرت در قيامت ياد كرد. ابوسعيد الخدري به نقل از رسول الله(ص) مي گويد: در مجلس هر گروهي كه در آن صلوات بر من وجود نداشته باشد، بر اهل آن جز حسرت و آه نخواهد بود و آن گاه كه وارد بهشت مي شوند هيچ ثوابي براي خود نمي بينند. (همان، ص 804 و 904) در همين مضمون از امام صادق(ع) نقل شده كه رسول خدا(ص) فرمود: «ما من قوم اجتمعوا في مجلس فلم يذكروا اسم الله عزوجل و لم يصلوا علي بينهم الا كان ذلك المجلس حسره وبالا عليهم.» (وسايل الشيعه، ج 7، ص 152، ابواب الذكر، باب 3، حديث 2)
يكي از نشانه هاي بخيل آن است كه صلوات نفرستد. سيوطي از حسين بن علي(ع) مي آورد كه رسول خدا فرمود: بخيل كسي است كه اسم من نزد او برده شود، ولي صلوات نفرستد. (الدر المنثور في تفسير المأثور، ج 5، ص 904) در منابع شيعي اين روايت اين گونه آمده است: «البخيل كل البخيل الذي اذا ذكرت عنده لم يصل علي». (وسايل الشيعه، ج 7، ص 620، ابواب الذكر، باب 24، حديث 31)
صلوات ابتر و ناقص نيز آثاري دارد كه از آن جمله ستم ورزي در حق اهل بيت(ع) است. ثقه الاسلام كليني به اسناد خود از ابي عبدالله(ع) چنين نقل مي كند: پدرم از مردي شنيد كه مي گفت: «اللهم صل علي محمد» (بدون آل). حضرت(ع) به او فرمود: اي بنده خدا! صلوات را ناتمام و ناقص رها نكن، (لاتبترها)، برما ستم روا مدار، (حق ما را ضايع مساز)، بگو: «اللهم صل علي محمد و اهل بيته.» (اصول كافي، ج 2، ص 464، كتاب الدعا و الذكر، حديث 12).